Ο Σεπτέμβριος είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες μήνες για τον λαχανόκηπο.

Οι τομάτες, οι πιπεριές και οι μελιτζάνες μπορεί ακόμη να δίνουν καρπούς, ιδιαίτερα στις πιο ζεστές περιοχές της Ελλάδας, αλλά ταυτόχρονα αρχίζει η εποχή για τα λαχανικά που αγαπούν τις χαμηλότερες θερμοκρασίες.

Αν είσαι αρχάριος, μην προσπαθήσεις να τα φυτέψεις όλα μαζί. Ξεκίνα με λίγα και εύκολα φυτά. Ένα μαρούλι, λίγα ραπανάκια, σπανάκι ή μερικά μπρόκολα είναι αρκετά για να κάνεις την αρχή.

Ο Σεπτέμβριος είναι ουσιαστικά ο μήνας που ο καλοκαιρινός λαχανόκηπος αρχίζει σιγά σιγά να παραχωρεί τη θέση του στον φθινοπωρινό και τον χειμερινό.

Γιατί ο Σεπτέμβριος είναι καλός μήνας για φύτευση

Το χώμα παραμένει ακόμη ζεστό από το καλοκαίρι, κάτι που βοηθά πολλούς σπόρους να φυτρώσουν γρήγορα.

Ταυτόχρονα όμως οι ημέρες αρχίζουν να μικραίνουν και, όσο προχωρά ο μήνας, οι θερμοκρασίες συνήθως γίνονται πιο ήπιες.

Αυτές οι συνθήκες είναι κατάλληλες για πολλά φυλλώδη και χειμερινά λαχανικά.

Υπάρχει όμως μια μικρή παγίδα.

Στις νότιες περιοχές της Ελλάδας, στα νησιά και ιδιαίτερα στην Κρήτη, ο Σεπτέμβριος μπορεί να παραμένει αρκετά ζεστός. Αν έχουμε ακόμη θερμοκρασίες καλοκαιριού, δεν χρειάζεται να βιαστούμε.

Μπορούμε να περιμένουμε λίγες ημέρες ή να ξεκινήσουμε ορισμένες καλλιέργειες σε μικρό σπορείο, μέχρι να υποχωρήσει η μεγάλη ζέστη.

Τι μπορούμε να φυτέψουμε τον Σεπτέμβριο

Οι επιλογές είναι πολλές.

Για έναν αρχάριο, όμως, αξίζει να ξεκινήσει με φυτά που δεν απαιτούν ιδιαίτερη εμπειρία.

Μαρούλι

Το μαρούλι είναι από τις πιο εύκολες επιλογές για το φθινόπωρο.

Μπορούμε να το ξεκινήσουμε από σπόρο ή, ακόμη πιο εύκολα, να αγοράσουμε μικρά φυτά από φυτώριο και να τα μεταφυτέψουμε.

Χρειάζεται:

• αφράτο χώμα
• καλή αποστράγγιση
• τακτικό πότισμα
• αρκετό φως
• προστασία από τον πολύ δυνατό μεσημεριανό ήλιο, αν ο Σεπτέμβριος παραμένει ζεστός

Δεν χρειάζεται να φυτέψουμε πολλά μαρούλια μαζί. Μπορούμε να βάζουμε λίγα κάθε 10 έως 15 ημέρες, ώστε να μην είναι όλα έτοιμα για συγκομιδή την ίδια στιγμή.

Ρόκα

Η ρόκα φυτρώνει εύκολα και γρήγορα και είναι ιδανική για κάποιον που θέλει να δει γρήγορα αποτέλεσμα. Σπέρνουμε τους σπόρους απευθείας στο χώμα ή σε μια ζαρντινιέρα. Δεν χρειάζεται να τους βάλουμε βαθιά. Τους καλύπτουμε με ένα λεπτό στρώμα χώματος και διατηρούμε το χώμα υγρό μέχρι να φυτρώσουν.

Ένα μικρό δοχείο με ρόκα μπορεί να μας δίνει φρέσκα φύλλα για αρκετές εβδομάδες.

Ραπανάκι

Αν θέλεις ένα από τα πιο εύκολα λαχανικά για αρχάριους, δοκίμασε ραπανάκια. Σπέρνονται απευθείας στο χώμα και αναπτύσσονται σχετικά γρήγορα. Το σημαντικό είναι να μην τα φυτέψουμε πολύ πυκνά. Ο υπόγειος βλαστός χρειάζεται χώρο για να αναπτυχθεί σωστά. Μπορούμε να τα καλλιεργήσουμε ακόμη και σε γλάστρα, αρκεί να έχει αρκετό βάθος και καλή αποστράγγιση.

Καρότο

Τα καρότα επίσης σπέρνονται απευθείας στο χώμα. Δεν είναι καλή ιδέα να τα ξεκινήσουμε σε μικρά γλαστράκια και μετά να τα μεταφυτέψουμε. Η νεαρή ρίζα είναι ευαίσθητη και η μεταφύτευση μπορεί να οδηγήσει σε στραβά ή παραμορφωμένα καρότα. Πριν από τη σπορά, σκαλίζουμε καλά το χώμα και αφαιρούμε πέτρες και μεγάλα σκληρά κομμάτια. Όσο πιο αφράτο είναι το έδαφος, τόσο πιο εύκολα μπορεί να αναπτυχθεί η ρίζα προς τα κάτω.

Παντζάρι

Το παντζάρι είναι ακόμη μία καλή φθινοπωρινή επιλογή. Μπορούμε να το σπείρουμε απευθείας στο χώμα και να χρησιμοποιήσουμε όχι μόνο τη ρίζα αλλά και τα νεαρά φύλλα του. Χρειάζεται ήλιο, αφράτο έδαφος και σταθερή υγρασία χωρίς υπερβολικό νερό.

Σπανάκι

Το σπανάκι αγαπά περισσότερο τις δροσερές συνθήκες. Αν λοιπόν ο Σεπτέμβριος είναι ακόμη πολύ ζεστός στην περιοχή μας, καλύτερα να περιμένουμε προς το δεύτερο μισό του μήνα. Σπέρνεται απευθείας στο χώμα ή σε μεγάλη ζαρντινιέρα. Το χώμα πρέπει να παραμένει ελαφρά υγρό, ιδιαίτερα όσο περιμένουμε να φυτρώσουν οι σπόροι.

Σέσκουλο

Το σέσκουλο είναι εξαιρετική επιλογή για έναν μικρό λαχανόκηπο. Είναι ανθεκτικό, μπορούμε να κόβουμε σταδιακά τα εξωτερικά φύλλα και το φυτό συνεχίζει να αναπτύσσεται. Καλλιεργείται τόσο στο χώμα όσο και σε μεγάλες γλάστρες. Μην το φυτεύεις πολύ κοντά στα διπλανά φυτά. Ένα υγιές σέσκουλο μπορεί να γίνει αρκετά μεγάλο.

Μπρόκολο

Ο Σεπτέμβριος είναι καλή εποχή για να αρχίσουμε να μεταφυτεύουμε μπρόκολα για τη φθινοπωρινή και χειμερινή παραγωγή. Για έναν αρχάριο είναι πιο εύκολο να αγοράσει έτοιμα νεαρά φυτά παρά να ξεκινήσει από σπόρο. Τα φυτεύουμε σε έδαφος με οργανική ουσία και αφήνουμε αρκετή απόσταση μεταξύ τους. Το μικρό φυτό που αγοράζουμε από το φυτώριο μπορεί να φαίνεται ότι πιάνει ελάχιστο χώρο, αλλά σε λίγες εβδομάδες θα έχει μεγαλώσει πολύ.

Κουνουπίδι

Το κουνουπίδι καλλιεργείται περίπου την ίδια περίοδο με το μπρόκολο. Χρειάζεται όμως λίγο περισσότερη προσοχή. Θέλει σταθερό πότισμα και καλές συνθήκες ανάπτυξης. Μεγάλες περίοδοι ξηρασίας και απότομες αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξή του. Για πρώτη προσπάθεια, ξεκίνα με δύο ή τρία φυτά.

Λάχανο

Το λάχανο είναι ακόμη ένα κλασικό λαχανικό του φθινοπωρινού και χειμερινού κήπου. Τον Σεπτέμβριο μπορούμε να μεταφυτεύσουμε έτοιμα φυτά. Υπολόγισε αρκετό χώρο. Ένα ώριμο λάχανο καταλαμβάνει πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια από αυτή που φαίνεται να χρειάζεται όταν το αγοράζουμε μικρό.

Λαχανίδα

Η λαχανίδα μπορεί επίσης να μπει στον φθινοπωρινό λαχανόκηπο. Είναι αρκετά ανθεκτική στις χαμηλότερες θερμοκρασίες και μπορούμε να μαζεύουμε σταδιακά τα εξωτερικά φύλλα. Αυτό σημαίνει ότι λίγα φυτά μπορούν να μας δώσουν παραγωγή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αρακάς

Όταν αρχίσει να υποχωρεί η μεγάλη ζέστη, μπορούμε να ξεκινήσουμε και αρακά. Ο αρακάς προτιμά τις πιο δροσερές συνθήκες και δεν αγαπά τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Χρειάζεται επίσης κάποιο στήριγμα για να αναρριχηθεί, ανάλογα με την ποικιλία. Στις θερμότερες περιοχές της Ελλάδας μπορεί να είναι καλύτερο να περιμένουμε προς το τέλος Σεπτεμβρίου ή ακόμη και τον Οκτώβριο.

Μην ξεχνάμε τα μυρωδικά

Ο Σεπτέμβριος δεν είναι μόνο μήνας για λαχανικά. Μπορούμε να ξεκινήσουμε και αρκετά μυρωδικά.

Μαϊντανός

Ο μαϊντανός μπορεί να σπαρθεί σε γλάστρα, ζαρντινιέρα ή στον κήπο. Θέλει υπομονή, γιατί ο σπόρος του δεν φυτρώνει τόσο γρήγορα όσο της ρόκας ή του ραπανιού. Διατηρούμε το χώμα υγρό και περιμένουμε.

Κόλιανδρος

Ο κόλιανδρος προτιμά τις πιο ήπιες θερμοκρασίες και ο Σεπτέμβριος είναι καλή περίοδος για να αρχίσουμε νέες σπορές. Σε πολύ ζεστές περιοχές περιμένουμε μέχρι να πέσουν λίγο οι θερμοκρασίες.

Άνηθος

Ο άνηθος μπορεί επίσης να σπαρθεί το φθινόπωρο. Τον σπέρνουμε κατά προτίμηση εκεί όπου θέλουμε να μεγαλώσει, επειδή δεν αγαπά ιδιαίτερα τις συνεχείς μεταφυτεύσεις.

Τι σπέρνουμε και τι μεταφυτεύουμε;

Για έναν αρχάριο αυτό είναι ίσως το πιο χρήσιμο πράγμα που πρέπει να θυμάται.

Απευθείας στο χώμα μπορούμε να σπείρουμε:

• καρότο
• ραπανάκι
• ρόκα
• σπανάκι
• παντζάρι
• αρακά
• μαϊντανό
• άνηθο
• κόλιανδρο

Με έτοιμα φυτά από φυτώριο μπορούμε πιο εύκολα να ξεκινήσουμε:

• μαρούλι
• μπρόκολο
• κουνουπίδι
• λάχανο
• λαχανίδα
• σέσκουλο

Δεν υπάρχει μόνο ένας σωστός τρόπος. Πολλά από αυτά μπορούν να ξεκινήσουν και από σπόρο. Για έναν αρχάριο όμως, τα έτοιμα φυτά κάνουν τα πρώτα βήματα πολύ πιο εύκολα.

Πριν φυτέψεις, ετοίμασε το χώμα

Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι περίπλοκο.

Αφαίρεσε τα υπολείμματα από τις καλοκαιρινές καλλιέργειες που έχουν τελειώσει και καθάρισε τα ζιζάνια.

Σκάλισε ελαφρά το χώμα και πρόσθεσε ώριμο κομπόστ ή άλλη κατάλληλη οργανική ουσία.

Το χώμα πρέπει να είναι αφράτο και να στραγγίζει καλά.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για καρότα, ραπανάκια και παντζάρια, επειδή το μέρος του φυτού που θέλουμε να αναπτυχθεί βρίσκεται μέσα στο έδαφος.

Προσοχή ακόμη στη ζέστη

Το ημερολόγιο μπορεί να γράφει Σεπτέμβριος, αλλά ο καιρός δεν ακολουθεί πάντα το ημερολόγιο.

Αν έχουμε 30°C και δυνατό μεσημεριανό ήλιο, ένα μικρό μαρούλι ή μπρόκολο που μόλις βγήκε από το φυτώριο μπορεί να ταλαιπωρηθεί.

Σε τέτοιες ημέρες:

• μεταφυτεύουμε αργά το απόγευμα
• ποτίζουμε αμέσως μετά τη μεταφύτευση
• δεν αφήνουμε το νεαρό φυτό να στεγνώσει
• αν χρειάζεται, του δίνουμε λίγη προσωρινή προστασία από τον δυνατό μεσημεριανό ήλιο

Μόλις το φυτό δημιουργήσει νέες ρίζες και προσαρμοστεί στη θέση του, γίνεται πολύ πιο ανθεκτικό.

Πώς ποτίζουμε τις νέες σπορές

Οι σπόροι χρειάζονται υγρασία για να φυτρώσουν.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να πλημμυρίζουμε το χώμα.

Το ιδανικό είναι να παραμένει σταθερά νωπό τις πρώτες ημέρες.

Ποτίζουμε απαλά, ώστε το νερό να μη μετακινεί τους μικρούς σπόρους ή να δημιουργεί λακκούβες.

Όταν τα φυτά μεγαλώσουν και αποκτήσουν καλύτερο ριζικό σύστημα, μπορούμε σταδιακά να αραιώσουμε τα ποτίσματα.

Τι κάνουμε με τα καλοκαιρινά φυτά;

Δεν χρειάζεται να ξεριζώσουμε μια υγιή τοματιά μόνο και μόνο επειδή μπήκε ο Σεπτέμβριος.

Αν συνεχίζει να παράγει, την κρατάμε.

Το ίδιο ισχύει για πιπεριές, μελιτζάνες και άλλα καλοκαιρινά φυτά που εξακολουθούν να είναι υγιή.

Απομακρύνουμε σταδιακά μόνο όσα έχουν ολοκληρώσει την παραγωγή τους ή έχουν πλέον σοβαρά προβλήματα.

Έτσι ο λαχανόκηπος αλλάζει εποχή σταδιακά και όχι από τη μία ημέρα στην άλλη.

Αν έχεις μόνο ένα μπαλκόνι

Δεν χρειάζεσαι κήπο για να ξεκινήσεις.

Σε μερικές γλάστρες ή ζαρντινιέρες μπορείς να καλλιεργήσεις:

• μαρούλι
• ρόκα
• σπανάκι
• ραπανάκι
• μαϊντανό
• κόλιανδρο
• σέσκουλο

Το σημαντικό είναι τα δοχεία να έχουν τρύπες από κάτω για να φεύγει το περιττό νερό.

Μια όμορφη αρχή είναι μία μεγάλη ζαρντινιέρα με μαρούλια και ρόκα και μία βαθύτερη γλάστρα με ραπανάκια ή καρότα.

Δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο για τον πρώτο σου φθινοπωρινό λαχανόκηπο.

Τι να φυτέψεις αν ξεκινάς για πρώτη φορά

Αν όλα αυτά σου φαίνονται πολλά, ξεκίνα μόνο με τέσσερα:

• μαρούλι
• ρόκα
• ραπανάκι
• σέσκουλο

Είναι αρκετά για να μάθεις πώς συμπεριφέρεται το χώμα σου, πόσο συχνά χρειάζεται πότισμα και ποιο σημείο του κήπου ή του μπαλκονιού σου έχει το καλύτερο φως.

Την επόμενη φορά μπορείς να προσθέσεις περισσότερα.

Ο καλός λαχανόκηπος δεν δημιουργείται σε μία ημέρα. Χτίζεται λίγο λίγο, καθώς μαθαίνουμε τα φυτά μας.