Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι μετά από μια βόλτα στη φύση νιώθετε πιο ήρεμοι και πιο συγκεντρωμένοι; Ή ότι λίγα λεπτά σε ένα πάρκο, στον κήπο μας ή στο μπαλκόνι μας που έχει λίγα φυτά μπορούν να «καθαρίσουν» το μυαλό μας; Σίγουρα δεν είναι τυχαίο.

Η εμπειρία αυτή εξηγείται από τη Θεωρία Αποκατάστασης της Προσοχής (Attention Restoration Theory), που ανέπτυξαν οι περιβαλλοντικοί ψυχολόγοι Rachel Kaplan και Stephen Kaplan στο πεδίο της Environmental Psychology.

Στην εργασία μας, στο διάβασμα ή ακόμη και όταν χρησιμοποιούμε το κινητό μας, ενεργοποιούμε συνεχώς την κατευθυνόμενη προσοχή — την ικανότητα να συγκεντρωνόμαστε σε κάτι συγκεκριμένο και να αγνοούμε τους περισπασμούς γύρω μας. Όταν αυτή η διαδικασία λειτουργεί ασταμάτητα, το μυαλό αρχίζει να κουράζεται.

Το αποτέλεσμα; Μειωμένη συγκέντρωση, εκνευρισμός και αίσθημα πνευματικής κόπωσης.

Πώς μας βοηθά όμως η φύση;

Σύμφωνα με τη Θεωρία της Αποκατάστασης της Προσοχής, το φυσικό περιβάλλον ενεργοποιεί έναν διαφορετικό τύπο προσοχής, που ονομάζεται «ήπια ή αβίαστη προσοχή» (soft fascination).

Σκεφτείτε πόσο εύκολο είναι να παρατηρεί κανείς τα φύλλα που κινούνται στον άνεμο, τα σύννεφα που αλλάζουν σχήματα στον ουρανό ή το νερό που κυλά; Αυτά τα ερεθίσματα κρατούν το ενδιαφέρον μας χωρίς να απαιτούν προσπάθεια. Έτσι, το μυαλό ξεφεύγει από την ένταση της καθημερινότητας και βρίσκει ξανά τη διαύγειά του.

Τι είναι αυτό που κάνει ένα φυσικό περιβάλλον να ξεκουράζει πραγματικά το μυαλό μας;

Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει τέσσερα βασικά στοιχεία που βοηθούν το μυαλό μας να ξεκουραστεί. Τα στοιχεία αυτά περιγράφουν τι κάνει το φυσικό περιβάλλον πραγματικά ευεργετικό για την προσοχή μας:

1)  Απομάκρυνση (being away): το περιβάλλον μας δίνει την αίσθηση ότι απομακρυνόμαστε από την καθημερινή πίεση.

2)  Έκταση (extent): το περιβάλλον είναι αρκετά πλούσιο και ανοιχτό, ώστε να νιώθουμε ότι μπορούμε να το εξερευνήσουμε και να ανακαλύπτουμε συνεχώς κάτι καινούργιο.

3)  Αβίαστη γοητεία (fascination): το περιβάλλον τραβά φυσικά την προσοχή μας χωρίς προσπάθεια.

4) Συμβατότητα (compatibility): το περιβάλλον μάς δίνει τη δυνατότητα να το βιώνουμε με τρόπο που ταιριάζει στις ανάγκες και στις δραστηριότητές μας.

Χρειάζεται άραγε να πάμε μακριά σε κάποιο φυσικό περιβάλλον π.χ. δάσος, θάλασσα κ.λπ. για να επωφεληθούμε; Όχι απαραίτητα. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και μικρές στιγμές επαφής με τη φύση μπορούν να κάνουν διαφορά: μια σύντομη βόλτα σε πάρκο, λίγα λεπτά σε έναν κήπο, ένα φυτό δίπλα στο γραφείο μας ή ακόμη και η θέα ενός δέντρου από ένα παράθυρο.

Μήπως λοιπόν το επόμενο διάλειμμα που χρειάζεστε δεν είναι απλώς να κλείσετε την οθόνη αλλά να περάσετε λίγο χρόνο εκεί όπου το μυαλό μπορεί πραγματικά να ξεκουραστεί;

Εμείς στη Make It Green πιστεύουμε ότι η φύση δεν χρειάζεται να βρίσκεται μακριά για να μας ωφελήσει. Μπορεί να είναι στο μπαλκόνι μας, στον κήπο μας ή σε μια μικρή πράσινη γωνιά που φροντίζουμε καθημερινά.

Κάθε μικρή πράσινη γωνιά που δημιουργούμε γίνεται μια μικρή ανάσα για την καθημερινότητά μας και για το μυαλό μας.