Τα χειμερινά λαχανικά είναι λαχανικά που αντέχουν το κρύο, αναπτύσσονται σε χαμηλές θερμοκρασίες και δίνουν παραγωγή από το φθινόπωρο έως την άνοιξη. Σπέρνονται φθινόπωρο και κάποια συγκομίζονται έως και την άνοιξη
Ποια είναι τα βασικά χειμωνιάτικα λαχανικά;
✔ Σταυρανθή: Λάχανο, Κουνουπίδι, Μπρόκολο, Κινέζικο λάχανο, Κόκκινο λάχανο, Λαχανάκια Βρυξελλών
✔ Ρίζες & Βολβοί: Καρότο, Παντζάρι, Κρεμμύδι (χλωρό), Σκόρδο, Ραπανάκι
✔ Φυλλώδη λαχανικά: Μαρούλι, Σπανάκι, Ρόκα, Λόλα, Σέσκουλο, Αντίδι, Ραδίκι, Kale
✔ Όσπρια : Αρακάς (σπορά φθινόπωρο), Κουκιά
Η επιλογή το χρόνου φύτευσης εξαρτάται και από την περιοχή:
- Νότια Ελλάδα / Κρήτη: μεγαλύτερη ευελιξία, φυτεύσεις έως και τον Ιανουάριο
- Βόρεια Ελλάδα: φύτευση νωρίτερα προς αποφυγή παγετών κατά τη ριζοβολία
- Λάχανο: Το λάχανο είναι από τα πιο ανθεκτικά χειμωνιάτικα λαχανικά και ευδοκιμεί σε ψυχρές θερμοκρασίες. Η φύτευση γίνεται από Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο, σε γόνιμο και καλά στραγγιζόμενο έδαφος. Απαιτεί τακτικό πότισμα, ειδικά τις πρώτες εβδομάδες για να αναπτυχθεί σωστά το ριζικό του σύστημα. Το λάχανο προτιμά θέσεις με ήλιο και χαμηλή υγρασία στα φύλλα για να αποφεύγονται μυκητολογικές ασθένειες. Ο εμπλουτισμός του εδάφους με κομπόστ ενισχύει την παραγωγή και το βάρος του κεφαλιού. Συγκομίζεται 3–4 μήνες μετά τη μεταφύτευση. Υπάρχουν πάρα πολλές ποικιλίες με διαφορετικό μέγεθος κεφαλιού αλλά και διαφορετική συνεκτικότητα των φύλλων. Εντυπωσιακά είναι τα λάχανα για ντολμάδες με πολύ μεγάλο κεφάλι που μπορούν να φτάσουν κα διάμετρο 40 εκατοστά αλλά με αραιά φύλλα. Παρουσιάζουν μια δυσκολία στην καλλιέργειά τους σε περιοχές με πολλά σαλιγκάρια.
- Μπρόκολο: Το μπρόκολο αγαπά το κρύο και αποδίδει καλύτερα όταν η θερμοκρασία κυμαίνεται από 10–18°C. Η φύτευση αρχίζει τέλη Αυγούστου μέχρι Οκτώβριο. Προτιμά γόνιμο έδαφος, πλούσιο σε οργανική ουσία και καλό πότισμα χωρίς υπερβολές. Η καλλιέργεια μπρόκολου χρειάζεται συχνή επιθεώρηση για κάμπιες και αφίδες. Η κεντρική ανθοκεφαλή κόβεται πριν ανοίξουν τα άνθη, ενώ συνήθως ακολουθούν μικρότερες δευτερεύουσες παραγωγές που παρατείνουν τη συγκομιδή (παραπούλια).
- Κουνουπίδι: Το κουνουπίδι μεταφυτεύεται στο χωράφι από Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο και αναπτύσσεται καλύτερα όταν οι θερμοκρασίες είναι σταθερά χαμηλές. Χρειάζεται αρκετή οργανική λίπανση και συχνό πότισμα ώστε η καρδιά του να παραμείνει συμπαγής. Για λευκό και ομοιόμορφο κουνουπίδι, πολλοί καλλιεργητές «δένουν» τα μεγάλα εξωτερικά φύλλα για να σκιάζουν την κεφαλή. Η συγκομιδή γίνεται όταν το κεφάλι είναι σφιχτό και καθαρό χωρίς κιτρινίλες.
- Καρότο: Το καρότο είναι ρίζα που αγαπά τα ψυχρά κλίματα. Σπέρνεται απευθείας στο χωράφι από Σεπτέμβριο ως Δεκέμβριο. Το έδαφος πρέπει να είναι ελαφρύ και αμμώδες, χωρίς πέτρες, ώστε οι ρίζες να μεγαλώνουν ίσια και χωρίς παραμορφώσεις. Χρειάζεται σταθερή υγρασία και ελαφριά αραίωση των φυτών μετά το φύτρωμα. Συγκομίζεται σε 2–3 μήνες και διατηρείται πολύ καλά στο έδαφος ακόμα και με κρύο.
- Κρεμμύδι: Το κρεμμύδι καλλιεργείται τον χειμώνα από μικρούς βολβούς (κοκκάρι). Φυτεύεται από Οκτώβριο μέχρι Ιανουάριο και χρειάζεται ηλιόλουστη θέση. Το πότισμα γίνεται αραιά, γιατί υπερβολική υγρασία οδηγεί σε σάπισμα των βολβών. Φθινοπωρινές και χειμερινές φυτεύσεις γίνονται κατά κανόνα μόνο για την παραγωγή φρέσκου κρεμμυδιού και όχι ξερού .Φύτευση για παραγωγή ξερού κρεμμυδιού γίνεται την άνοιξη με συγκομιδή μέσα – τέλη καλοκαιριού
- Σκόρδο : Το σκόρδο φυτεύεται το φθινόπωρο και τον χειμώνα (Οκτώβριος–Ιανουάριος) για παραγωγή ξερού σκόρδου. Κάθε σκελίδα φυτεύεται μόνη της, με την μύτη προς τα πάνω. Προτιμά φτωχά αλλά καλά στραγγιζόμενα εδάφη και ελάχιστο πότισμα. Η καλλιέργεια είναι χαμηλών απαιτήσεων, όμως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται φρέσκια κοπριά. Η συγκομιδή γίνεται αρχές καλοκαιριού όταν ξεραίνονται τα φύλλα.
- Μαρούλι: Το μαρούλι είναι τρυφερό λαχανικό που αγαπά τον ήπιο χειμώνα της Ελλάδας. Φυτεύεται όλο το χρόνο αλλά υπάρχουν διαφορετικές ποικιλίες για κάθε εποχή. Χρειάζεται συχνό πότισμα και πλούσιο έδαφος, καθώς η γρήγορη ανάπτυξή του απαιτεί θρεπτικά στοιχεία. Η καλλιέργεια είναι σύντομη, 30–60 ημέρες αλλά δεν αντέχει σε παρατεταμένο παγετό.
- Σπανάκι: Υπάρχουν πολλές ποικιλίες σπανακιού με τις χειμερινές να είναι οι περισσότερες έρπουσες και αγκαθωτές. Αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες και συχνές βροχές. Σπέρνεται από Οκτώβριο έως Φεβρουάριο απευθείας στο χώμα. Χρειάζεται υγρασία, ελαφρύ σκάλισμα και τακτικό πότισμα για να μην πικρίζει. Η συγκομιδή γίνεται κόβοντας εξωτερικά φύλλα ή ολόκληρο το φυτό, ανάλογα την ποικιλία.
- Λάχανο τύπου Kale (Κέιλ) / Λαχανίδα: Το kale είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στο κρύο και βελτιώνει τη γεύση του με τις χαμηλές θερμοκρασίες. Φυτεύεται Σεπτέμβριο–Ιανουάριο και χρειάζεται ήλιο και γόνιμο έδαφος. Η συγκομιδή γίνεται σταδιακά, κόβοντας τα κάτω φύλλα ενώ το φυτό συνεχίζει την ανάπτυξη για μήνες.
- Αντίδι και ραδίκι: Το αντίδι και το ραδίκι είναι από τα πιο ανθεκτικά χειμερινά είδη. Χρειάζονται ήλιο και γόνιμο έδαφος. Φυτεύονται Οκτώβριο–Δεκέμβριο.
